Małgorzata Furtak

FOMO – w świecie przeładowanym wydarzeniami

W świecie niekończących się możliwości łatwo stracić głowę. Facebook, Instagram, Twitter oraz wiele innych portali internetowych proponują nam setki wydarzeń na sekundę. Bombardują nas informacjami o społecznych aktywnościach naszych znajomych. Wszystko jest kolorowe, interesujące, aż chce się działać. Tutaj jednak rodzi się problem — jak w tym wszystkim jednocześnie uczestniczyć? Jak wybrać spośród tylu opcji? Co stanie się, gdy nie będzie mnie na jednym z wydarzeń, a moi znajomi będą bawić się wyśmienicie? Czy jestem jedną z osób, która ma symptomy FOMO?

Czym jest FOMO?

Sprawdź, czy również ciebie dotykają negatywne skutki internetowego dobrobytu.  Odpowiedz na kilka pytań kontrolnych: 

  1. Czy będąc bez telefonu poza domem, odczuwasz rosnący dyskomfort? 
  2. Masz poczucie, że w tym momencie coś ważnego Cię omija? 
  3. Czy żałujesz, że nie możesz uczestniczyć w większej ilości wydarzeń jednocześnie? 
  4. Boisz się, że będąc offline, nie będziesz na bieżąco z tym, co dzieje się w świecie?

Jeśli zgadzasz się z powyższymi stwierdzeniami, prawdopodobnie cierpisz z powodu FOMO [1] (ang. fear of missing out — strach przed wykluczeniem z życia towarzyskiego, pominięciem). Syndrom definiowany jest jako dojmujące poczucie, że inni uczestniczą w przyjemnych, nagradzających wydarzeniach, z których Ty jesteś wyłączony [2]. Bywa również charakteryzowany jako potrzeba ciągłego bycia na bieżąco z tym, co dzieje się u innych. Przejawia się także strachem przed tym, że coś ważnego właśnie nas omija. Zazwyczaj FOMO mierzony jest na podstawie zachowań online. Pierwotnie został jednak stworzony w 1996 r. przez Dana Hernando do opisu zachowań marketingowych konsumentów. Zjawisko może więc dotyczyć również sytuacji nieuczestniczenia w koncercie lub absencji w trakcie kursu rozwojowego. 

Przyczyny FOMO

U źródeł występowania zjawiska FOMO możemy dopatrywać się niezaspokojonej potrzeby przynależności. Poszukujemy swojej grupy odniesienia w mediach społecznościowych, śledząc występujące tam informacje i treści. Boimy się utraty łączności i bycia odrzuconym. Owa obawa jest katalizatorem naszych działań w sieci. Według badań polskich psychologów zjawisko FOMO związane jest również z potrzebą budowania wspólnoty duchowej, spędzania czasu z innymi czy poszukiwaniem rozrywki i poprawy humoru [1].

Objawy FOMO

Do głównych symptomów zjawiska FOMO zaliczamy:

  • Obawę, że inni ludzie — znajomi i przyjaciele — mają więcej nagradzających doświadczeń życiowych niż my
  • Niepokój, że inni bawią się dobrze bez nas
  • Lęk przed tym, że nie wiemy, co dzieje się u naszych znajomych
  • Obawę przed przeoczeniem zaplanowanego lub spontanicznego spotkania
  • Ciągłą chęć bycia na bieżąco z tym, co dzieje się u innych i sprawdzanie tego na portalach internetowych
  • Potrzebę/przymus umieszczania relacji w sieci na temat tego, co się u nas dzieje
  • Potrzebę nieustannego posiadania przy sobie telefonu komórkowego [4].
Infografika FOMO

Skutki FOMO

Często musimy wybrać pomiędzy dwoma lub więcej kuszącymi nas spotkaniami. Dzięki  mediom społecznościowym możemy być na bieżąco z tym, co odbywa się „po drugiej stronie lustra”, lub po drugiej stronie miasta. Okazuje się jednak, że samo zobaczenie zdjęcia naszych znajomych z imprezy, na której nas nie ma, zmniejsza nasze dobre samopoczucie. Obniża również satysfakcję z wydarzenia, na którym obecnie przebywamy. Tak działa zjawisko FOMO. Niezależnie od tego, czy na wydarzeniu, w którym uczestniczymy, bawimy się dobrze czy nie. Oglądając zdjęcia znajomych, padniemy ofiarą wątpliwości dotyczących naszego wyboru. Przez media społecznościowe obniżamy, według badaczy, swoją satysfakcję z chwili, którą obecnie przeżywamy [5].

Uzależnienie od Internetu

Możemy dostrzec, że FOMO połączone jest z różnorakimi aspektami nadmiernego używania internetu. Dotyczy przede wszystkim ludzi młodych — nastolatków oraz tak zwanych millenialsów (osób urodzonych w latach 80. i 90. XX wieku) [1]. Syndrom ten jest powiązany ze stresem wynikającym z obecności na portalach społecznościowych oraz uzależnieniem od internetu [6]. Koreluje również ze zwiększoną potrzebą korzystania ze smartfonu w porach nocnych czy sytuacjach społecznych [7].

Fomo a zdrowie psychiczne i fizyczne 

FOMO łączy się także z pogorszeniem zdrowia fizycznego, psychicznego i zaburzeniem funkcji poznawczych. Niestety skutkuje występowaniem nastrojów depresyjnych [2] oraz podwyższonym poziomem stresu. Wiąże się niekiedy z większym uczuciem zmęczenia [7], obniżoną jakością snu [8]. U osób z wysokimi wynikami na skali FOMO obserwujemy także występowanie takich stanów jak nuda czy samotność, związanych bezpośrednio z nadużywaniem internetu. Do innych negatywnych współwystępujących zjawisk zalicza się: zmniejszoną uważność czy obniżoną umiejętność tworzenia relacji twarzą w twarz. Należy również wspomnieć, że osoby z syndromem FOMO osiągają gorsze wyniki w nauce oraz mają niższą motywację [9,10].

FOMO w Polsce

W Polsce opublikowano już dwa raporty dotyczące występowania FOMO. Na podstawie badań przeprowadzonych za pomocą Skali FOMO opracowanej przez Andrew K. Przybylskiego i współpracowników oszacowano poziom tego syndromu w populacji Polski. Kwestionariusz składa się z 10 prostych pytań dotyczących używania mediów społecznościowych i internetu do bycia na bieżąco. Okazuje się, że syndrom dotyczy przede wszystkim nastolatków oraz osób w wieku wczesnej dorosłości (15-19 oraz 20-24 lata). 17% ankietowanych osiąga wysokie wyniki na skali FOMO, a 67% wyniki średnie, w sumie około miliona polskich użytkowników Internetu cierpi z powodu tego zjawiska. “Fomersi” (osoby o wysokich wynikach) częściej używają internetu z nudów. Uważają również, że inni ludzie wiodą ciekawsze i zasobniejsze życie. Ponadto mają niższą samoocenę oraz skłonność do negatywnego myślenia o sobie. Owa skłonność może wynikać z nieustannych porównań do innych ludzi. 

Zjawisko FOMO to nie wszystko

Wiele osób sfomowanych boryka się także z syndromem MOMO (Mystery of Missing Out). To rodzaj lęku i niepokoju występującego w przypadku braku informacji o tym, co aktualnie robią nasi znajomi. Wynika z założenia, że inni bawią się tak dobrze, że nie mają czasu opublikować swoich wspomnień w sieci lub strachu, że nasi znajomi nie chcą uwidaczniać swoich poczynań w sieci, ponieważ żywią do nas antypatię [12]. Jest to zjawisko o tyle niebezpieczne, że dyskomfort spowodowany jest jedynie naszymi wyobrażeniami o tym, jaki stosunek mają do nas inni.

Antidotum na FOMO może być za to JOMO (joy of missing out), czyli czerpanie radości z wyłączenia się z sieci i praktykowanie uważności w życiu prywatnym. Termin powstał jako alternatywa i sugestia rozwiązania problemów związanych z uczuciem pominięcia. Psychologowie proponują świadome odłączenie się i odkrycie  radości w codziennych czynnościach [13]. 

FOMO – i co dalej?

Czy przyjdzie nam jednak żyć w ciągłym poczuciu, że coś nas omija? Czy będziemy wiecznie rozerwani pomiędzy różnymi opcjami, z których nie sposób wybrać idealną? Co możemy zrobić, aby przeciwdziałać uczuciu dyskomfortu spowodowanego zjawiskiem FOMO?

Eksploruj JOMO – joy of missing out

Redukcja zależności od mediów może polepszyć nasze samopoczucie, zmniejszyć stres i odczuwany lęk. Jednym ze sposobów jest praktykowanie świadomego życia offline. Jeśli chcesz pozbyć się FOMO, możesz zacząć od kilku prostych czynności:

Żyj chwilą obecną 

Skup się na odczuwaniu smaku pierwszego łyka kawy o poranku, usłysz śpiew ptaków w lesie, zatrzymaj się, by porozmawiać z dawno niewidzianym sąsiadem, a przede wszystkim — oddychaj. Powolny wdech wykonywany podczas różnych czynności pozwala nam skupić się na nich i dokładniej je zapamiętać.

Wyłącz się z sieci   

Ogranicz użytkowanie mediów społecznościowych do 30 minut na dzień — badania pokazują, że może przyczynić się to do zmniejszenia poczucia samotności, zredukowania nastrojów depresyjnych i stanów lękowych. Dobrym pomysłem jest zastosowanie aplikacji czy zwykłego alarmu w telefonie, który wskazuje Ci, że czas już upłynął i pora na życie w realu. Istnieją również posty smartfonowe-, w których trakcie zupełnie rezygnujemy z używania komórki na określony czas (15 lipca jest międzynarodowym dniem bez telefonu). Spróbuj zaczynać od metody Kaizen (małych kroków) — wyłączaj telefon podczas spotkania na kawę czy obiadu z rodziną [14].

Ciesz się z czasu spędzonego ze sobą 

Stwórz czas na medytację, samotną kawę albo spacer, aby odetchnąć i naładować baterie [13].

Praktykuj wdzięczność 

Znajdź każdego dnia przynajmniej jedną rzecz, za którą jesteś wdzięczny, zaangażuj swoich bliskich w tę praktykę. Możesz także założyć dziennik, w którym każdego dnia będziesz zapisywać jedną pozytywną rzecz, która Ci się przytrafiła [14].

Ciesz się z jakości, nie ilości

Zjawisko FOMO powoduje, że chcemy doświadczać jak największej ilości rzeczy, być wszędzie i poznać wszystko. Zamiast tego spróbuj wybrać kilka rzeczy ze swojej listy marzeń i zagłębić się w ich przeżywanie.

Powiedz “nie”

Spróbuj świadomie rezygnować i odmawiać udziału zarówno w wydarzeniach online, jak i offline, na rzecz odpoczynku i czasu dla najbliższych [15].

Przedkładaj relacje ponad interakcje

Skup się na swoich bliskich, prawdziwej rozmowie, byciu i przeżywaniu, a nie zdobywaniu kolejnych znajomych na przypadkowych wydarzeniach.

By pozbyć się FOMO i uniknąć MOMO — rozpocznij dziś praktykę JOMO i świadomie odłącz się z sieci, by żyć tu i teraz — bez żalu, że nie ma Cię gdzie indziej. 

Źródła:

  1. Polacy a lęk przed odłączeniem – raport z badań.
  2. Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out
  3. Why social network site use fails to promote well-being?
  4. FOMO i nadużywanie nowych technologii
  5. FOMO: How the Fear of Missing Out Leads to Missing Out
  6. Extraversion, neuroticism, attachment style and fear of missing out as predictors of social media use and addiction
  7. Social media use, fear of missing out and sleep outcomes in adolescence
  8. Fear of missing out: prevalence, dynamics, and consequences of experiencing FOMO
  9. Why social network site use fails to promote well-being? The roles of social overload and fear of missing out
  10. Fear of missing out: Relationships with depression, mindfulness, and physical symptoms
  11. FOMO 2019 – raport z badań
  12. FOMO, MOMO and other problems of our time
  13. What is JOMO?
  14. How to overcome FOMO and anxiety
  15. The only remedy for FOMO

O autorze:

Małgorzata Furtak

Ciekawska dusza szukająca wrażeń. Spacermistrz doskonały po ścieżkach życia. Z zawodu korposzczur, z zamiłowania społecznik. W wolnych chwilach czyta, pisze lub coś tworzy.

0 Comments

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Zapisz się na Newsletter Społeczny
Zapisz się na Newsletter SpołecznyDołącz do naszej społeczności i bądź na dostawaj podsumowanie naszych treści prosto na swojego maila

Super, teraz tylko potwierdź w mailu, że Ty to Ty i oczekuj od nas najbliższego newslettera. :)

Pin It on Pinterest

Share This